NAVO-embedded Canvas : Rademakers « positieve » bullshit geïllustreerd…

Het was heel lang geleden : ik was hun goedkope centrumrechtse propaganda en hun brainwashingstrategieën immers zo beu dat ik besloten had om nooit meer naar Terzake – of naar de VRT in het algemeen – te kijken. Niet omdat ik een fan van commerciële zenders ben, maar omdat de Vlaamse publieke omroep naar mijn mening zo laag was gezonken, de media-ethiek en de bereidheid om fouten toe te geven en om de kijker als een volwaardige en volwassen partij (en niet langer als een domme consument) te beschouwen zodanig op zich lieten wachten, dat de Reyerstoren haast niet meer gered kon worden. Maar omdat iedereen een tweede kans verdient nam ik eergisteren eens een kijkje (1)…

Er wordt met betrekking tot de VRT vaak beweerd dat het nog steeds een rood bastion zou zijn : in augustus jl. deden twee Panorama-journalisten op de NPO nog hun beklag over hoe “chantabel” de Vlaamse zenders hoofdredacteur zou zijn, hoe er met name vanuit Hasselt en andere hoeken druk op hem zou worden uitgeoefend (2). Politieke druk.

Maar de VRT fungeert niet alleen als een spreekbuis voor socialistische belangen, ver ervan : alle belangen worden gediend, behalve die van het publiek en van de intelligentie, zo blijkt. Waarom zou Defensie, wier huidige NVA-topman onlangs het nieuws nog haalde (3) vanwege de mogelijke invloed die hij op de VS-ambassadrice in België zou hebben uitgeoefend voorafgaand aan het publiceren van dier opiniestuk in De Standaard, waarin Bauer zo vrij is geweest om het land dat haar herbergt op de vingers te tikken wegens haars inziens onvoldoende investeringen in het militaire gebeuren, dus niet eveneens haar deel van de zendtijd opeisen ? Of is het soms zo dat de verschillende lobbies door middel van politieke benoemingen de zender zodanig hebben geïnfiltreerd dat de zogenoemde journalisten nu spontaan, en ieder voor zijn kamp, als lakeien optreden ?…

Een van de onderwerpen die Terzake voor haar maandageditie selecteerde was de reusachtige NAVO-oefening die momenteel in verschillende Zuid-Europese landen plaatsvindt. Een prima gelegenheid, zou je denken, om een “positief” studiogesprek te voeren over, onder andere knelpunten, de toenemende proliferatie van kernwapens in Europa (onder NAVO-invloed), de werkelijke rol van het oude continent in deze door de VS gecontroleerde imperialistische structuur, het nut, de legitimiteit en de gevolgen van haar optredens in Libië en Syrië, alsook de mogelijke gevolgen van haar voortdurende expansie naar het Oosten.

We hebben ons echter met een filmpje tevreden moeten stellen. En dat filmpje kan niet eens als een reportage worden bestempeld…

Vranckxachtige journalisten niettegenstaande, het is de laatste jaren niet ongewoon voor reporters om met het leger van hun eigen land als bagage mee te reizen om vervolgens, vanuit de frontlinie, over allerlei al dan niet – en vaker niet dan al – door de VN goedgekeurde militaire interventies verslag te geven. Voor noodleidende zenders is het een manier om hun kosten tot een mum te beperken : het leeuwendeel ervan wordt immers door het leger zelf gedekt, en hoe “positief” is het niet om eens en voorgoed te weten tot welke zijde van een conflict men behoort…

Nieuw is echter embedded journalism in Europa zelf. De VRT geeft het voorbeeld…

Het verslag begint met een veertig seconden (!) durend propagandaclipje van de NAVO zelf, zonder meer overgenomen door het « duidingsprogramma« , waarna de reporter kort in beeld komt om meteen min of meer kleur te bekennen : “we lopen mee in het spoor van NAVO-secretaris generaal Jens Stoltenberg om [te] weten [te komen waarom, waarom nu en waarom op deze manier]”, luidt zijn boodschap.

Dan is het de beurt aan zelf gefilmde maneuvers in een fictief Spaans dorpje, met veel actie, veel helikopters, enkele tanks en veel schieten (nog eens 30 seconden). Als een goed PR hondje beperkt de reporter zich tot de beschrijving van wat er wordt getoond, vooraleer hij, zonder enige vraag te stellen, het woord overlaat aan een NAVO-woordvoerder, die gerust van de micro gebruik kan maken om zijn eigen verhaal te brengen (ongeveer 20 seconden).

Dat de NAVO nu zo groots oefent is geen toeval : de wereld is er de laatste jaren namelijk voor het Westen niet veiliger op geworden”, waarschuwt de reporter. Maar de redenen hiervoor laat hij in het duister. Gelukkig komt er dan wat men wel een korte toespraak van Stoltenberg moet noemen, aangezien er (nogmaals) geen enkele gefilmde vraag aan voorafgaat, alsof hoge militaire machtsbekleders een uitzonderlijke behandeling verdienen, en men al blij mag zijn dat ze ons te woord willen staan : meteen wijst de Noor in de richting van Rusland. Vijftig seconden zonder onderbreking of opvolging krijgt Zijne Majesteit om de kijker te hypnotiseren.

Hierna krijgen we weer een aantal helikopters en tanks in actie te zien, met een commentaar op de achtergrond dat in het Engels als volgt zou kunnen worden vertaald : “NATO’s not to be fucked with”… Maar waarover gaat de oefening precies ? Welke opdracht hebben de soldaten gekregen ? Aangezien, zoals iedereen weet, de NAVO zich enkel voor goede doelen inzet was het die dag de bedoeling om een aantal gijzelaars te bevrijden van een stelletje boze barbaren. Tja, wat hadden jullie gedacht ? Dat ze een ziekenhuis in een of ander Afghaanse miniatuurstad zouden platbombarderen misschien ?…

Tijd dan voor het minuutje nationale trots : er doen namelijk “ook Belgische militairen mee : paracommando’s en verkenners”. Een « Jager te paard » (?) legt uit wat moois hij die morgen allemaal heeft betoverd : de kijker is onder de indruk !

Met de typische toon die journalisten gebruikten in de jaren ’60 en ’70 ten aanzien van de ietwat achterlijke middenklasse stelt de reporter daaropvolgend : “toch is samenwerken met collega’s uit meer dan dertig landen niet eenvoudig”. Ah nee, gij !… Een kapitein legt, eveneens ongestoord, uit waarom (40 seconden).

Waarschijnlijk omdat de redactie van oordeel was dat de kijker er op dat ogenblik nog niet voldoende heeft zien defileren worden er hem opnieuw enkele gevechtsbeelden voorgeschoteld. Ditmaal gaat het om een bestorming, op z’n Bauers (de andere), van een schip door Portugese Spetsnaz (nota : de reporter gebruikt de terminologie “special forces”, hij had eveneens “speciale eenheden” kunnen zeggen, maar goed, Europa is tenslotte maar een kolonie, nietwaar ?) : de kijker houdt zijn adem in ! Des te meer omdat er achteraf nog een landing van troepen op een of andere Zuiderse Normandische kust wordt geënsceneerd, alsof de moderne bewapening het nog zo ver zou laten komen…

Embebbed till the end als het ware wordt de reporter nadien meegesleurd naar een vliegdekschip van de Britse marine voor een geïmproviseerd fool-scale partijtje Stratego : “indrukwekkend allemaal”, licht hij emotioneel toe. Aan deze kant van het scherm zit men op een “maar” te wachten, maar dat zal er niet komen…

Wel geeft hij toe dat deze oefeningen voor Defensie waarschijnlijk een niet te onderschatten kostenplaatje met zich meebrengen. Maar dat doet the master’s voice dan enkel om er aan toe te voegen dat België er niet aan kan ontsnappen : het land geeft immers “veel te weinig uit aan defensie”. Waar hebben we dat nog gehoord ? Right… En hier komt dan weer, ter gepaste conclusie van dit uiterst objectief stukje mediageschiedenis, de Jens tevoorschijn om dit allemaal nog eens te bevestigen (20 seconden).

Zoals het hoort komt het laatste woord echter aan de reporter zelf toe, maar gezien de eensgezindheid maakt het weinig verschil uit : “meer spenderen aan defensie de komende jaren is trouwens onvermijdelijk, ook voor België” (lees : de sluiting van de kerncentrales is voor de volgende generatie)… Maar wacht even, Stoltenberg wil toch snel (25 seconden) nog iets kwijt : hij laat de landen vrij om te kiezen welk type toestel ze willen aanschaffen ter vervanging van de verouderde F16’s. Meent U het, Uwe Majesteit ?…

En ook de Britse admiraal van het vliegdekschip schuift aan (25 seconden). En een Brits manneke dat blijkbaar anoniem wou blijven, wat worstelt met zijn voornaamwoorden, maar verdomd veel common sense vertoont : “if we’re going to fight together, you’re going to have to exercise together”. En dan nog, om de loop helemaal af te ronden, de woordvoeder van het begin (15 seconden). Verdorie, stop pushing, guys ! Aan deze officier besluit de reporter zijn eerste – en meteen ook laatste – vraag te stellen. Net als een leeuw die plots uit zijn kooi schiet neemt hij de micro voor de mond en spuwt hij, stoutmoediger dan ooit, de volgende woorden : “Exercises never stop…” – “Exactly !”…

Hart boven hard” was de slogan die ook de VRT gebruikte om te protesteren tegen de besparingen die de Vlaamse regering haar heeft opgelegd. Of ook de vorm en inhoud van deze reportage onder deze maatregelen te lijden hebben gehad valt moeilijk in te schatten. Wel is zeker dat “hard boven smart” steeds meer aan de orde lijkt…

_________________

(1) Terzake, Canvas, maandag 9 november 2015

(2) Radio Reporter, Radio 1 (NL), 23 augustus 2015

(3) http://www.standaard.be/cnt/dmf20150930_01896379

_________________

P.S. : ik heb, ter verduidelijking, een dag nadat ik dit artikel heb gepubliceerd, vastgesteld dat Terzake op 24 september 2015 wel degelijk met Stoltenberg een gesprek had gevoerd, weliswaar in de NAVO-kantoren. Er zijn toen wel vragen gesteld, maar, op één uitzondering na (een vraag over potentiële nieuwe samenwerkingen met Poetins Rusland), bleven ook die uiterst oppervlakkig, vriendelijk zelfs, soms ook van psychologische aard. De journaliste die het gesprek voerde – en tegelijk dus ook te gast was – betuigde de NAVO-topman bovendien tijdens het hele interview een buitengewone eerbiedigheid. Ze introduceerde namelijk het fragment met : “voor onze gast gingen we vandaag met pleziiier op verplaatsing”, en nam van haar gastheer afscheid met : “Mr. Secretary General, thank you so much for having us”. Er bestaan betere voorbeelden van adversarial journalism, vooral ten opzichte van een machthebber van het “military-industrial complex”…

Wat er ook van zij, dit neemt niet weg dat het fragment waarover sprake in dit artikel in de lade ‘hedendaagse propaganda’ thuishoort, en dat dit anderhalve maand eerder opgenomen interview, waar de VRT-redactie helemaal niet naar verwijst, dit geenszins goedmaakt.

Catégories : Politique / Société | Tags: , , , , , , | Poster un commentaire

Navigation des articles

Laisser un commentaire

Choisissez une méthode de connexion pour poster votre commentaire:

Logo WordPress.com

Vous commentez à l'aide de votre compte WordPress.com. Déconnexion / Changer )

Image Twitter

Vous commentez à l'aide de votre compte Twitter. Déconnexion / Changer )

Photo Facebook

Vous commentez à l'aide de votre compte Facebook. Déconnexion / Changer )

Photo Google+

Vous commentez à l'aide de votre compte Google+. Déconnexion / Changer )

Connexion à %s

Créez un site Web ou un blog gratuitement sur WordPress.com.

%d blogueurs aiment cette page :